Schemat wypowiedzi — Matura ustna

punktów max

12
= 30% = zdane ✓

10'

max wypowiedź

rozmowa z komisją

15'

przygotowanie

📖 Jak czytać tekst — 3 kroki zanim cokolwiek napiszesz

O czym to jest? (1 zdanie) Przeczytaj raz szybko. Napisz w głowie lub na kartce: „Ten tekst jest o ____."

Co autor chce powiedzieć? (główna myśl) Przeczytaj drugi raz. Jaki ma pogląd? Co twierdzi? „Autor uważa, że ____."

Wróć do polecenia — co JA mam zrobić? Przeczytaj polecenie po raz drugi. Teraz masz już kontekst. Dopiero teraz planuj wypowiedź.

Krok 1 — Wstęp

Zacznij od jednej z tych formuł

Tekst porusza kwestię tematu. Moim zdaniem Twoja teza.

Tekst porusza kwestię samotności człowieka we współczesnym świecie. Moim zdaniem samotność często wynika z braku odwagi do otwartości.

W przedstawionym tekście autor zastanawia się nad problemem. Zgadzam się z poglądem, że teza.

W przedstawionym tekście autor zastanawia się nad rolą ambicji w życiu człowieka. Zgadzam się z poglądem, że ambicja jest motorem działania, ale może też niszczyć.

Cytat lub kluczowe słowo z tekstu — to zagadnienie skłania do refleksji nad motywem. Uważam, że teza.

„Każdy człowiek jest samotną wyspą" — to zagadnienie skłania do refleksji nad prawdziwą naturą przyjaźni. Uważam, że…

Krok 2 — Argumentacja

Struktura 2 argumentów (wystarczy do 30%)

Argument 1 — z tekstu

Zawsze odwołaj się do załączonego tekstu. To najprostszy argument.

Po pierwsze, w tekście autor pisze, że [co konkretnie]. Świadczy to o tym, że [Twoja interpretacja].

Argument 2 — z lektury lub tekstu kultury

Połącz motyw z jedną ze swoich lektur lub God of War / Last Dance / F1.

Po drugie, podobny motyw pojawia się w [tytuł], gdzie [bohater/postać] [co robi / co się dzieje]. Pokazuje to, że [wniosek].

Argument 3 — własne doświadczenie (opcjonalnie)

Jeśli masz chwilę — dodaj krótki przykład z życia lub z mediów.

Ponadto z własnego doświadczenia / z obserwacji wiem, że [przykład].

Krok 3 — Podsumowanie

Zamknij w 2 zdaniach

Reasumując, powtórzenie tezy innymi słowami. Wniosek ogólny lub refleksja.

Reasumując, ambicja jest nieodłącznym elementem ludzkiego dążenia do sukcesu, jednak może obrócić się przeciwko człowiekowi. Warto więc szukać równowagi między pragnieniem a akceptacją własnych granic.

Podsumowując, przedstawione argumenty potwierdzają, że teza. Zarówno tekst, jak i lektura ukazują, że wspólny wniosek.

Podsumowując, przedstawione argumenty potwierdzają, że samotność może być wyborem, nie tylko tragedią. Zarówno tekst, jak i Lalka Prusa ukazują, że człowiek sam konstruuje własne więzienie izolacji.

Klucz do poleceń

Co znaczy to słowo w poleceniu?

Uzasadnij

→ Podaj POWODY DLACZEGO

Odpowiedz: "bo…", "ponieważ…", "dlatego że…". Minimum 2 powody z przykładem.

Opisz

→ Wymień co widzisz / co jest w tekście

Nie interpretuj — po prostu mów co widzisz: postaci, miejsca, zdarzenia, elementy.

Rozważ

→ Podaj argumenty ZA i PRZECIW

"Z jednej strony…" + argument ZA. "Z drugiej strony…" + argument PRZECIW. Na końcu Twój wniosek.

Oceń

→ Twoja opinia + uzasadnienie

"Uważam, że [X] jest [pozytywne/negatywne/słuszne], ponieważ…". Nie bój się mieć zdania.

Omów

→ Opisz + zinterpretuj

Najpierw co jest w tekście, potem co to znaczy / dlaczego tak jest.

Wyjaśnij

→ Powiedz jak to działa / skąd to wynika

"Wynika to z faktu, że…", "Można to wytłumaczyć tym, że…"

Scharakteryzuj

→ Opisz cechy, właściwości

Kim jest postać / jakie ma cechy / jak działa. Podaj konkretne przykłady z tekstu.

Zinterpretuj

→ Co to znaczy / co autor chciał powiedzieć

"Autor przez to sugeruje…", "Można to rozumieć jako…", "Symbolizuje to…"

🆘 Blokada — co powiedzieć kiedy nie wiesz co powiedzieć

Nie rozumiem pytania → „Czy mógłby Pan/mogłaby Pani doprecyzować, o co chodzi w tym pytaniu?"

Nie rozumiem tekstu → „W tekście dostrzegam, że… [cokolwiek widzisz]. Skłania mnie to do refleksji nad…"

Brak argumentu → „Warto też zwrócić uwagę na to, że w życiu codziennym…" + dowolna obserwacja

Zaciąłeś się → „Chciałbym to ująć inaczej…" i zacznij zdanie od nowa

Nie znasz tekstu kultury → „Motyw ten pojawia się również w [God of War / The Last Dance / Drive to Survive], gdzie…"

Komisja zadała trudne pytanie → „To ciekawe pytanie. Myślę, że…" — czas na zebranie myśli i zawsze brzmi pozytywnie

🧠 Cheat card — naucz się na pamięć

Wstęp — wybierz jeden:

„Tekst porusza kwestię [temat]. Moim zdaniem [teza]."

„W tekście autor zastanawia się nad [problem]. Zgadzam się z poglądem, że [teza]."

„Na obrazie widzę [opis]. Moim zdaniem artysta chciał pokazać, że [teza]." (dla obrazu)

Argumenty — oba obowiązkowe:

A1 — „Po pierwsze, w tekście [autor/bohater] [co konkretnie]. Świadczy to o tym, że [interpretacja]."

A2 — „Po drugie, podobny motyw widzimy w [lektura/film], gdzie [co się dzieje]. Pokazuje to, że [wniosek]."

Podsumowanie — wybierz jeden:

„Reasumując, [teza własnymi słowami]. [Jeden wniosek ogólny o człowieku/świecie]."

„Podsumowując, zarówno [tekst], jak i [lektura] pokazują, że [wspólny wniosek]."

⛓ Łączniki — wstaw i mów dalej

Wstęp: „Tekst porusza…" / „Autor zastanawia się…"

1. arg.: „Po pierwsze…" / „Przede wszystkim…"

2. arg.: „Po drugie…" / „Podobny motyw…"

Dodatkowy: „Warto też zauważyć, że…"

Konkluzja: „Reasumując…" / „Podsumowując…"

Wniosek: „Świadczy to o tym, że…" / „Pokazuje to, że…"

🔗 Złote połączenia — zawsze działają

God of War → ojcostwo i zmiana, bunt bogom, dobro vs zło, śmierć bliskiej osoby

The Last Dance → ambicja i samotność, przemijanie, władza nad drużyną, poświęcenie

Kamienie na szaniec → przyjaźń, poświęcenie, bohaterstwo, sens śmierci, patriotyzm

Lalka / Dziady → samotność, bunt, miłość niszcząca, konflikt rozum vs uczucie

🆘 Ratunkowe — kiedy pustka w głowie

Nie wiesz co powiedzieć → „To ciekawe pytanie. Myślę, że…" (czas na myślenie)

Nie znasz lektury z pytania → „Użyję innego przykładu — w [lektura którą znasz]…" (dozwolone!)

Zaciąłeś się → „Chciałbym to ująć inaczej…" i zacznij zdanie od nowa